Jeśli osoba po użyciu substancji jest nieprzytomna, nie oddycha prawidłowo, ma drgawki, silny ból w klatce piersiowej lub inne objawy nagłego zagrożenia, dzwoń pod 112. Nie czekaj na ustalenie, co przyjęła. Jeśli nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację zgodnie z poleceniami dyspozytora. [1, 2, 8]
„Zapaść narkotykowa” to potoczne określenie nagłego, poważnego pogorszenia stanu po użyciu narkotyków. Nie jest nazwą jednej precyzyjnej diagnozy. Podobnie „zjazd po narkotykach” nie pozwala ocenić bezpieczeństwa. W pierwszej pomocy ważne są reakcja na głos, oddychanie i inne obserwowane objawy, a nie przypisanie sytuacji do internetowej nazwy.
Zapaść i zjazd nie oznaczają tego samego
Słowem „zjazd” opisuje się czasem zmęczenie, obniżenie nastroju lub zmianę samopoczucia po ustąpieniu działania substancji, zwłaszcza pobudzających. Taki opis nie rozstrzyga, czy występuje zatrucie, odstawienie lub inny problem zdrowotny. Nie powinien służyć uspokajaniu się mimo niepokojących objawów. [6]
Zapaść po narkotykach bywa natomiast używana jako nazwa utraty przytomności, zaburzeń oddychania lub innego ciężkiego stanu. Rzeczywistą przyczynę ustala personel medyczny. Może być potrzebna pomoc, nawet jeśli nie wiadomo, czy doszło do przedawkowania i ile substancji przyjęto.
Nie należy też mylić zatrzymania krążenia z samym omdleniem. Świadek nie musi jednak samodzielnie stawiać rozpoznania. Brak reakcji i brak prawidłowego oddychania są podstawą do pilnego wezwania pomocy i rozpoczęcia odpowiednich działań. [1, 2]
Objawy które wymagają pilnej reakcji
Wezwij pomoc, gdy osoba nie reaguje na głos i delikatne potrząśnięcie za ramiona, ma nieprawidłowy oddech lub gwałtownie traci kontakt. Pojedyncze westchnięcia i nieregularne łapanie powietrza nie są prawidłowym oddychaniem. Nie zakładaj, że człowiek w takim stanie po prostu śpi. [1, 2]
Pilna ocena jest potrzebna również przy drgawkach, silnym bólu w klatce piersiowej, duszności, znacznym przegrzaniu, nasilonym splątaniu lub pobudzeniu stwarzającym zagrożenie. Stan po użyciu może być poważny także wtedy, gdy osoba pozostaje przytomna. [6]
Oceniaj to, co widzisz teraz. Zapewnienie, że przyjęta ilość była niewielka albo że wcześniej nie było problemów, nie zastępuje oceny objawów. W produktach z niezweryfikowanego źródła mogą znajdować się inne substancje niż oczekiwane. [7]
Jeśli nie wiesz, jak opisać stan, użyj zwykłych słów: czy osoba odpowiada, jak oddycha, czy ma drgawki i czy doszło do urazu. Nie trzeba znać medycznej nazwy zdarzenia. Operator zapyta o potrzebne informacje.

Najpierw zadbaj o bezpieczne podejście
Sprawdź, czy możesz podejść bez narażenia siebie i innych. Zwróć uwagę na ruch uliczny, ostre przedmioty oraz zachowanie osoby i otoczenia. Nie dotykaj gołymi rękami nieznanych proszków, igieł ani uszkodzonych opakowań. Bezpieczeństwo świadka jest częścią udzielania pomocy. [1, 8]
Jeżeli osoba jest silnie pobudzona i obawiasz się podejścia, zachowaj dystans oraz powiedz o tym dyspozytorowi. Nie próbuj samodzielnie jej obezwładniać ani wdawać się w spór. Nie każda osoba po użyciu jest agresywna; postępowanie powinno odpowiadać temu, co rzeczywiście dzieje się na miejscu.
Gdy są inni świadkowie, przydziel konkretne zadanie konkretnej osobie. Ktoś może zadzwonić, wskazać drogę ratownikom lub przynieść AED. Nie zakładaj, że inna osoba na pewno już wezwała pomoc. Ustalcie to wprost i wykonujcie polecenia dyspozytora.
Wezwij pomoc i sprawdź oddychanie
Jeśli osoba nie reaguje, wezwij pomoc pod numerem 112, najlepiej korzystając z trybu głośnomówiącego. Podaj dokładne miejsce zdarzenia. Następnie, zgodnie ze wskazówkami, udrożnij drogi oddechowe i oceń oddech przez nie więcej niż 10 sekund. [1, 2]
Sprawdzaj, czy klatka piersiowa porusza się i czy oddech jest prawidłowy. Głośne, rzadkie lub nieregularne łapanie powietrza może być oddechem agonalnym. Zgłoś swoje wątpliwości dyspozytorowi. Nie przedłużaj obserwacji w oczekiwaniu na pewność. [2]
Informacja o możliwym użyciu narkotyków jest istotna, ale nie powinna opóźniać zgłoszenia. Jeśli nie wiesz, co zostało przyjęte, powiedz o tym. Nie opuszczaj osoby, żeby przeszukiwać telefon lub ustalać nazwę preparatu.
Poniższe parametry uciskania klatki piersiowej dotyczą osoby dorosłej. Jeżeli pomagasz dziecku, od razu podaj jego wiek i wykonuj instrukcje dyspozytora dotyczące resuscytacji dzieci. Nie czekaj na znalezienie osobnego poradnika.
Gdy osoba nie reaguje i nie oddycha prawidłowo
Rozpocznij uciskanie klatki piersiowej. U dorosłego ułóż dłonie na środku klatki piersiowej, w dolnej połowie mostka. Uciskaj na głębokość 5–6 centymetrów, w tempie 100–120 razy na minutę. Po każdym ucisku pozwól klatce piersiowej wrócić do wcześniejszego położenia. [1]
Jeśli potrafisz i możesz wykonywać oddechy ratownicze, stosuj 30 uciśnięć i 2 oddechy. Gdy nie możesz lub nie chcesz wykonywać oddechów, prowadź ciągłe uciskanie i słuchaj wskazówek dyspozytora. Nie odkładaj rozpoczęcia pomocy z powodu braku pewności co do wszystkich czynności. [2]
Poproś o przyniesienie AED, jeśli jest dostępne. Włącz urządzenie i wykonuj polecenia głosowe. Podczas analizy rytmu i wyładowania nikt nie powinien dotykać poszkodowanego. Następnie wróć do działań zgodnie z komunikatami urządzenia. [1]
Kontynuuj do przejęcia pomocy przez ratowników lub pojawienia się prawidłowego oddychania, zgodnie z poleceniami dyspozytora. Przerwy na analizę rytmu i wyładowanie wykonuj według komunikatów AED, a następnie wracaj do resuscytacji. Jeśli jest kolejny świadek, możecie zmieniać się przy uciskaniu, ograniczając przerwy. Własne wyczerpanie także zgłoś osobie prowadzącej rozmowę. [1, 2]
Gdy osoba nie reaguje ale oddycha prawidłowo
Taka sytuacja również wymaga wezwania pomocy i ciągłej obserwacji. Jeśli nie ma podejrzenia urazu i osoba nie wymaga resuscytacji, ułóż ją w pozycji bezpiecznej na boku, dbając o drożność dróg oddechowych. Przy podejrzeniu urazu wykonuj wskazówki dyspozytora dotyczące ułożenia. [1]
Nie pozostawiaj jej samej. Sprawdzaj, czy oddychanie pozostaje prawidłowe i czy stan się nie pogarsza. Jeżeli oddech stanie się nieprawidłowy lub ustanie, postępuj zgodnie z instrukcją resuscytacji. Pozycja boczna nie zastępuje uciskania klatki piersiowej przy zatrzymaniu krążenia. [1, 2]
Nie podawaj nieprzytomnej osobie płynów, jedzenia ani leków doustnych. Nie próbuj jej „ocucić” kawą, zimnym prysznicem lub zmuszaniem do chodzenia. Takie działania mogą opóźnić właściwą pomoc i spowodować dodatkową krzywdę. [4]
Podejrzenie opioidów i rola naloksonu
Przy opioidach, takich jak heroina czy fentanyl, szczególnie niebezpieczne jest zahamowanie oddychania. Osoba może być bardzo senna lub nieprzytomna, a oddech wolny, nieregularny albo nieobecny. Nie trzeba jednak potwierdzić pełnego zestawu objawów, żeby rozpocząć ratowanie życia. [3]
Nalokson odwraca działanie opioidów i może uratować życie przy ich przedawkowaniu. Jeśli dostępny jest odpowiedni preparat i umiesz użyć go zgodnie z instrukcją, podaj go, równocześnie wykonując polecenia dyspozytora. Nie opóźniaj wezwania pomocy ani resuscytacji w poszukiwaniu leku. [1, 3]
Nalokson nie jest uniwersalnym antidotum na wszystkie narkotyki. Po jego podaniu nadal potrzebna jest obserwacja i pomoc medyczna, także gdy osoba odzyskała przytomność. Nie zakładaj, że chwilowa poprawa oznacza zakończenie zagrożenia. [3]
Dostęp do preparatu i szkolenie w jego używaniu można wcześniej omówić z placówką prowadzącą leczenie opioidowe. Nie należy na tej podstawie zakładać jednakowej dostępności w każdej aptece czy placówce. W nagłej sytuacji podstawą pozostaje szybkie zgłoszenie i podtrzymywanie oddychania oraz krążenia.

Co zrobić podczas napadu drgawkowego
Usuń przedmioty, o które osoba mogłaby się uderzyć, i w miarę możliwości zabezpiecz głowę przed urazem. Nie przytrzymuj siłą kończyn i nie próbuj powstrzymywać drgawek. Niczego nie wkładaj między zęby ani do ust. Przy napadzie po użyciu substancji wezwij pomoc. [5]
Zwróć uwagę na czas trwania i przekaż go dyspozytorowi. Po ustaniu drgawek oceń oddychanie i postępuj według otrzymanych instrukcji. Brak prawidłowego oddechu wymaga rozpoczęcia resuscytacji, a nie oczekiwania, aż osoba odzyska pełny kontakt. [1, 5]
Nie podawaj jedzenia, picia ani leków doustnych osobie, która nie odzyskała pełnej świadomości. Nie próbuj tłumaczyć całego zdarzenia wyłącznie rozpoznaną wcześniej padaczką albo „typową reakcją” na preparat. Informacje o chorobach są ważne, lecz nie zastępują oceny aktualnego stanu.
Gdy osoba jest przytomna lecz czuje się źle
Przy silnym bólu w klatce piersiowej, duszności, znacznym przegrzaniu lub splątaniu wezwij pilną pomoc. Mów spokojnie, ogranicz niepotrzebne bodźce i nie zachęcaj do wysiłku. Nie podawaj kolejnych substancji w celu „zrównoważenia” działania wcześniejszej. [6]
Przy łagodniejszych dolegliwościach również może być potrzebna ocena medyczna, zwłaszcza gdy skład preparatu jest nieznany, objawy narastają lub utrzymują się. Nie ma bezpiecznego domowego testu, który wyklucza powikłania na podstawie nazwy środka czy liczby godzin od użycia. [4, 7]
Określenie „zjazd narkotykowy” nie powinno przesłaniać pogorszenia nastroju i innych trudności psychicznych. Jeśli osoba mówi o bezpośrednim zamiarze zrobienia sobie krzywdy albo zachowuje się w sposób zagrażający życiu, potrzebna jest pilna pomoc pod numerem 112. [6]
Zjazd po mefedronie i zapaść po marihuanie
Zapytanie „zjazd po mefedronie” nie wskazuje, jak ciężki jest stan danej osoby. Zmęczenie lub obniżenie nastroju nie pozwalają wykluczyć innych powikłań. O pilności decydują obserwowane objawy i ocena medyczna, a nie przekonanie, że samopoczucie pasuje do internetowego opisu. [6, 7]
Podobnie określenie „zapaść po marihuanie” nie wyjaśnia przyczyny utraty przytomności czy zaburzeń oddychania. Nie można pewnie potwierdzić składu produktu na podstawie nazwy. Szczególnie nieprzewidywalne mogą być preparaty zawierające syntetyczne kannabinoidy. [7, 9]
W obu sytuacjach stosuj te same zasady oceny zagrożenia: sprawdź reakcję, oddychanie i inne niepokojące objawy. Przy poważnym pogorszeniu wezwij pomoc. Nie próbuj najpierw dopasować zdarzenia do listy objawów jednej substancji.
Co przekazać ratownikom
Podaj zaobserwowane objawy, czas ich pojawienia się i wykonane działania. Jeśli wiesz, przekaż nazwę substancji, przybliżony czas użycia, inne leki oraz alkohol. Oddziel informacje pewne od przypuszczeń. Powiedz także o podaniu naloksonu lub urazie. [1, 4]
Nie próbuj zdobywać brakujących informacji kosztem udzielania pomocy. Możesz wskazać znajdujące się na miejscu opakowanie bez dotykania nieznanej zawartości. Nie ma potrzeby samodzielnego rozpoznawania proszku lub tabletki. Najważniejsze są stan osoby i szybkie działania.
Po przekazaniu opieki ratownikom również możesz potrzebować wsparcia. Warto wrócić do dalszego leczenia i omówić bezpieczeństwo po ostrym epizodzie. Informacje o pracy psychologicznej znajdziesz na stronie dotyczącej uzależnienia od narkotyków. Pomoc dla bliskich jest dostępna niezależnie od decyzji osoby używającej. [10]
Jak może brzmieć zgłoszenie pod numerem 112
W hipotetycznej sytuacji można zacząć tak: „Jestem przy wejściu do budynku pod tym adresem. Dorosła osoba nie reaguje i oddycha nieregularnie. Mogła przyjąć narkotyki, nie wiem jakie”. To przykład krótkiego przekazania najważniejszych obserwacji. Nie trzeba recytować gotowej formuły ani czekać na zebranie wszystkich danych.
Najpierw podaj miejsce, żeby pomoc mogła zostać skierowana pod właściwy adres. Doprecyzuj piętro, wejście lub charakterystyczny punkt, jeśli ułatwia to dotarcie. Odpowiadaj na pytania i pozostań na linii. Jeżeli sytuacja się zmieni, na przykład oddech ustanie, powiedz o tym od razu.
Jeśli na miejscu są inne osoby, jedna może wskazać drogę ratownikom, a druga przynieść AED. Osoba prowadząca pomoc powinna mieć dostęp do telefonu i słyszeć wskazówki. Przy dużym hałasie poproś otoczenie o odsunięcie się, zamiast próbować przekrzykiwać wszystkich naraz.
Gdy jesteś jedynym świadkiem, korzystaj z trybu głośnomówiącego i wykonuj polecenia dotyczące kolejnych działań. Nie odchodź po dokumenty ani informacje o używaniu kosztem pomocy. Jeśli masz trudność z jakąś czynnością, powiedz o tym; dyspozytor potrzebuje wiedzieć, co możesz obecnie wykonać.
O co zapytać po medycznym zabezpieczeniu zdarzenia
Po zakończeniu pilnej pomocy warto poprosić personel o wyjaśnienie dalszych zaleceń. Zapytaj, jakie objawy wymagają ponownego pilnego kontaktu, gdzie ma odbyć się kontrola i jak kontynuować dotychczasowe leczenie. Nie należy samodzielnie uznawać, że brak ostrych objawów rozstrzyga wszystkie te sprawy.
Można też przygotować osobną rozmowę o wsparciu psychologicznym. Być może potrzebujesz pomocy w ograniczeniu używania, omówieniu wydarzenia lub przygotowaniu dalszego kontaktu z placówką. Osoba bliska może szukać wsparcia dla siebie, bez oczekiwania, aż wszystkie decyzje dotyczące leczenia zostaną podjęte.
Warto zapisać najbliższy dostępny krok i dane kontaktowe, do których można wrócić. Pomoc po nagłym zdarzeniu nie musi oznaczać jednej rozmowy o wszystkim. Można najpierw uporządkować potrzeby medyczne, a następnie omówić dalszą opiekę i sytuację w domu.
Bezpłatna konsultacja przy szukaniu wsparcia po nagłym zdarzeniu
Jeśli po udzieleniu pomocy medycznej chcesz ustalić dalsze wsparcie psychologiczne dla siebie lub porozmawiać o sytuacji bliskiej osoby, możesz skorzystać z bezpłatnej konsultacji wstępnej w PsychoCare. W rozmowie trwającej około 20 minut opowiesz o obecnych potrzebach, dotychczasowej pomocy i oczekiwaniach wobec dalszego kontaktu. Pomożemy wstępnie określić potrzeby oraz dobrać odpowiedniego specjalistę. Możesz zgłosić się samodzielnie jako osoba, która używała substancji, lub jako bliski. Konsultacja służy wyborowi dalszej pomocy psychologicznej i nie zastępuje diagnostyki powikłań zatrucia. Przy trwającym zagrożeniu, zaburzeniach świadomości lub nieprawidłowym oddychaniu najpierw dzwoń pod 112. Jeśli nagłe zdarzenie zostało już medycznie zabezpieczone, możesz spokojnie porozmawiać o kolejnym kroku. Umów bezpłatną konsultację.
Najczęstsze pytania
Nie. Przy braku prawidłowego oddechu potrzebna jest resuscytacja na plecach. Pozycja bezpieczna dotyczy osoby oddychającej prawidłowo, z uwzględnieniem ewentualnego urazu. [1]
Nie zastępują leczenia i mogą opóźnić pomoc. Nie podawaj niczego doustnie osobie z zaburzeniami świadomości. Kieruj się instrukcjami dyspozytora. [4]
Nie. Nadal potrzebne są obserwacja i ocena medyczna. Działanie leku nie zwalnia z wezwania ratowników i reagowania na pogorszenie oddychania. [3]
Bibliografia
- European Resuscitation Council. ERC Guidelines 2025. A guide for members of the public. Adult basic life support, recovery position and opioid overdose. 2025; dostęp 3.11.2026. Źródło
- St John Ambulance. How to do CPR. First aid advice. dostęp 3.11.2026. Źródło
- World Health Organization. Opioid overdose. 29.08.2025; dostęp 3.11.2026. Źródło
- National Health Service. Poisoning. dostęp 3.11.2026. Źródło
- Pacjent.gov.pl. Jak żyć z padaczką. Postępowanie podczas napadu. dostęp 3.11.2026. Źródło
- American Society of Addiction Medicine, American Academy of Addiction Psychiatry. The ASAM/AAAP Clinical Practice Guideline on the Management of Stimulant Use Disorder. Journal of Addiction Medicine. DOI 10.1097/ADM.0000000000001299. 2024. Źródło
- European Union Drugs Agency. New psychoactive substances – the current situation in Europe. European Drug Report 2026. 2026; dostęp 3.11.2026. Źródło
- Ministerstwo Zdrowia. Pierwsza pomoc. dostęp 3.11.2026. Źródło
- European Union Drugs Agency. Cannabis: health and social responses. dostęp 3.11.2026. Źródło
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Leczenie osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych oraz ich bliskich. dostęp 3.11.2026. Źródło
