Atak paniki to nagły i bardzo gwałtowny napad lęku powstały w wyniku silnego stresu, niepokoju lub obawy przed czymś. W psychologii ataki paniki wiązane są z nerwicą. U niektórych pacjentów mogą mieć postać jednorazowego epizodu. Jaka jest przyczyna ataku paniki i jak sobie z nimi radzić?
Ataki paniki – jednorazowy epizod czy konsekwencja nerwicy?
Ataki paniki przez psychologię traktowane jako zaburzenie emocjonalne to problem zaledwie kilku procent (około 9%) społeczeństwa. Napad lęku pojawia się nagle i gwałtownie, będąc konsekwencją silnego lęku lub stresu. Najczęściej ataków, nie poprzedza żadne konkretne wydarzenie. Atak to konsekwencja nieuzasadnionego zaburzenia emocjonalnego. Człowiek, który przeżywa napad lęku odczuwa nasilające się i bardzo nieprzyjemne objawy fizyczne. Przyczyna napadu lęku nie jest znana i dla psychologii cały czas stanowi nie do końca poznaną sferę badań. W toku badań i obserwacji można jednak zauważyć, że ataki częściej dotykają osób, które borykają się z nerwicą lub zaburzeniami emocjonalnymi. Zwykle powstają na skutek długotrwałych traumatycznych przeżyć lub trwającego, niekontrolowanego napięcia nerwowego związanego z: żałobą, rozłąką, sytuacją zagrożenia życia lub obawą o swoje zdrowie. Odczuwany przez pacjentów lęk, nie ma jednak żadnego uzasadnienia w rzeczywistości i nie wiąże się z oczywistym zagrożeniem. Napad najczęściej powstaje jako objaw fobii o silnym podłożu emocjonalnym. Kryteria diagnostyczne wskazują również na występowanie ataków paniki u pacjentów cierpiących na hipochondrię (np. kołatanie serca odbierane jako zbliżający się atak serca, wyolbrzymianie chorób, przypisywanie sobie nieistniejących objawów i dolegliwości). Oznacza to, że napad nie zawsze może być wywołany konkretnym wydarzeniem, a być jedynie wynikiem “lęku przed lękiem”. Ataki paniki mogą występować również, jako konsekwencja fobii. W tym przypadku, chory przez silne napięcie próbuje uciec z sytuacji, w której się znajduje. Ataki paniki dotykają pacjentów w każdym wieku, również dzieci. W dużej części przypadków osób dorosłych, mogą być konsekwencją nieleczonej i niezdiagnozowanej nerwicy właśnie w wieku dziecięcym.
Objawy ataków paniki
Ataki paniki charakteryzują się występowaniem jednocześnie objawów psychicznych i fizycznych. Psychologia wskazuje na pojawienie się jednocześnie wielu wyraźnie odczuwalnych dolegliwości, są to: nudności, zawroty głowy, poczucie nierealności, zanik czucia w dłoniach lub stopach, drżenie kończyn, krótki i płytki oddech, poty, ból w klatce piersiowej, przyspieszone bicie serca, uczucie “miękkich nóg” lub silne napięcie mięśniowe. Atak paniki pojawia się nagle i trwa kilkanaście minut. Każdy z objawów bardzo szybko przybiera na sile osiągając apogeum, co chory odczuwa jako oderwanie od rzeczywistości i utratę kontroli nad własnym ciałem. To właśnie to uczucie sprawia, że chory często ma poczucie zbliżającej się śmierci np. w wyniku uduszenia lub utraty czucia. Chociaż atak paniki utrzymuje się chwilę, pacjent ma wrażenie, że trwa całą wieczność. Osoba przeżywająca napad lęku traci poczucie bezpieczeństwa, dlatego istotna jest obecność przy niej kogoś bliskiego. Sam przebieg ataku nie wymaga żadnych czynności ratujących, gdyż nie jest realnym zagrożeniem życia. Aby ułatwić pacjentowi oddychanie można otworzyć okno lub wyprowadzić go na zewnątrz. Z osobą przeżywającą atak paniki jest utrudniony kontakt i prawie brak możliwości logicznego porozumienia. Po ustąpieniu lęku pacjent natychmiast odczuwa poprawę i powrót do realności.
Jak leczyć ataki paniki?
Pacjenci ze zdiagnozowanym lękiem napadowym, u których atak paniki jest epizodyczny, są w stanie przewidzieć okoliczności, w których może dojść do lęku, a nawet opanować zbliżający się atak. Umiejętność poradzenia sobie z atakiem dotyczy jednak niewielkiej liczby osób. Najczęściej pacjenci samo uczucie odczuwania lęku postrzegają jako zbliżającą się katastrofę. Ataki paniki występujące sporadycznie i nie powiązane z fobią leczone są technikami relaksacji, za pomocą których pacjent uczy się rozpoznawać właściwy lęk. Celem sesji jest wypracowanie umiejętności akceptacji możliwości wystąpienia strachu, jako naturalnego elementu emocji. Niekiedy stosuje się celową konfrontację z bodźcami, które powodują ataki. Redukcja lęku powstaje jako konsekwencja terapii poznawczej własnych emocji i umiejętności prawidłowego radzenia sobie z nimi. Nie zaleca się podawania choremu środków uspokajających, a tym bardziej substancji rozluźniających np. alkoholu. Osoby borykające się ze stałym napięciem nerwowym powinny skłonić się do zmiany trybu życia i uwzględnieniu w nim regularnej aktywności fizycznej. Sport pozwala skutecznie zredukować stres i naturalnie wspomaga układ nerwowy człowieka. Nie bez znaczenia jest również odpowiednia dieta, a przede wszystkim redukcja cukrów prostych i nadmiaru kofeiny.
W niektórych przypadkach powtarzające się ataki paniki mogą prowadzić do rozwoju agorafobii, czyli lęku przed otwartą przestrzenią i miejscami publicznymi. Złożoność tych zaburzeń emocjonalnych wymaga psychoterapii i opieki psychologa lub psychiatry. W tym przypadku chory poddawany jest złożonej terapii mającej na celu pozbycia się lęku i umiejętności przebywania w otoczeniu z innymi ludźmi. W skrajnych przypadkach, psychoterapia wymaga uzupełnienia leczeniem farmakologicznym. Stosowane leki podaje się przez okres kilku tygodni.
Naturalne sposoby na ataki paniki
Atak paniki to sytuacja, w której człowiek ma wrażenie całkowitej utraty kontroli nad swoim ciałem i umysłem. W rzeczywistości napady lęku dają się opanować, a pojawiające się objawy natychmiast zwalczyć. Kluczem do sukcesu przejęcia kontroli nad atakiem jest prawidłowy oddech. Kołem nakręcającym atak jest łapanie przez chorego płytkich i szybkich wdechów. Dlatego bardzo ważna jest umiejętność skupienia się na wyrównanym oddechu, natychmiast w chwili pojawienia się pierwszych niepokojących symptomów. Koncentracja na pracy klatki piersiowej i regulacja wdechu i wydechu jest kluczowa w redukcji zbliżającego się ataku. Zaleca się regularne ćwiczenia oddechowe połączone z medytacją. W utrzymaniu równowagi oddechowej pomoce mogą być olejki eteryczne. Relaksująco działa lawenda, bazylia, bergamotka, drzewo cedrowe i rumianek. Olejki mogą być rozpylane za pomocą nawilżacza powietrza, lub dodane w niewielkiej ilości do kąpieli. Niezwykle pomocna w nauce oddechu jest również joga. Regularne treningi nie tylko pozytywnie wpłyną na sferę psychiczną, ale również kondycję fizyczną. Joga to naturalny i bardzo skuteczny lek na stres, niepokój czy nawet depresję. Właściwie wykonany i dobrany indywidualnie trening uspokajający, pomaga obniżyć napięcie i reguluje pracę układu nerwowego. Połączenie elementów ćwiczeń fizycznych z treningiem oddechowym to doskonałe lekarstwo dla osób w każdym wieku. Wszechstronność jogi pozwala na rozpoczęcie treningów również przez osoby początkujące. Trening obniża produkcję kortyzolu, a jednocześnie zwiększa produkcję endorfin co sprzyja redukcji stresu organizmu. Joga to dziedzina, która polecana jest przez lekarzy szczególnie dla osób borykających się ze zdrowiem psychicznym, m.in atakami paniki czy zespołem stresu pourazowego. Dodatkowo trening poprawia jakość snu i walczy z bezsennością, która często towarzyszy nerwicy. Jak często należy praktykować jogę? Dla poprawienia kondycji psychicznej i fizycznej, wystarczy zaledwie 30 minutowa sesja jogi przed snem lub zaraz po przebudzeniu.
