Terapia systemowa Warszawa

Psychoterapia systemowa jest formą terapii, która szczególnie często stosowana jest w przypadku pomocy terapeutycznej dla rodzin, małżeństw i par. Założenia psychoterapii systemowej opierają się na traktowaniu człowieka jako jednostki, która jest zależna od działania całego systemu, w którym się znajduje. Zakłada ona, że zarówno środowisko wpływa na jednostkę, jak i jednostka wpływa na całe środowisko. Psychoterapia systemowa nie przyjmuje zatem traktowania osoby poza jej systemem, gdyż wtedy obraz osoby, jej sytuacji nie będzie kompletny. Nie można zatem rozdzielać i wyodrębniać osoby bez osadzenia jej funkcjonowania w szerszym kontekście, jaki jest chociażby najmniejsza „forma” systemu, czyli relacja z partnerem. Jeśli chcesz umówić wizytę u terapeuty systemowego, umów wizytę.

Czym jest terapia systemowa?

Terapia systemowa to podejście terapeutyczne, które koncentruje się na relacjach między ludźmi oraz na funkcjonowaniu grup, do których dana osoba należy. Opiera się na założeniu, że nasze trudności nie powstają w oderwaniu od otoczenia, ale często są związane z dynamiką systemów społecznych, takich jak rodzina, grupa przyjaciół, zespół współpracowników czy inne środowiska, w których funkcjonujemy.

W terapii systemowej kluczowe jest spojrzenie na jednostkę jako część większej całości. Problemy, których doświadcza dana osoba, mogą być skutkiem nieefektywnych wzorców komunikacji, utartych ról czy nieświadomych przekonań panujących w grupie. System może funkcjonować w sposób nieadaptacyjny, co prowadzi do konfliktów, napięć i trudności emocjonalnych.

Podejście systemowe znajduje zastosowanie nie tylko w pracy z rodzinami, ale również z parami, grupami społecznymi czy organizacjami. Terapeuta pomaga członkom grupy lepiej rozumieć wzajemne powiązania i zachęca do zmiany niekorzystnych schematów działania. Celem terapii jest wzmocnienie zasobów relacyjnych, poprawa komunikacji oraz budowanie bardziej wspierającego i zdrowego środowiska dla wszystkich uczestników systemu.

Terapia systemowa w kontekście rodziny często obejmuje nie tylko rodziców i dzieci, ale także dalszych członków rodziny, takich jak dziadkowie, rodzeństwo czy inni bliscy. Może również uwzględniać przyjaciół lub opiekunów – wszystkich, którzy odgrywają ważną rolę w życiu rodziny. Jej głównym celem jest zmniejszenie poziomu stresu i konfliktów poprzez poprawę sposobu, w jaki członkowie rodziny wchodzą ze sobą w interakcje.

Na czym polega terapia systemowa?

Podczas terapii systemowej terapeuta analizuje, jak kształtują się relacje między członkami danej grupy oraz jakie mechanizmy wpływają na funkcjonowanie systemu. Szczególna uwaga zwracana jest na powtarzające się wzorce komunikacji, role przyjmowane przez poszczególne osoby oraz przekonania, które kierują ich zachowaniem.

Terapia zakłada, że trudności jednej osoby nie są wyłącznie jej indywidualnym problemem, lecz mogą być odbiciem większych wyzwań w relacjach i funkcjonowaniu całej grupy. Dlatego zmiany w sposobie działania całego systemu mogą przynieść pozytywne efekty dla wszystkich jego członków.

Proces terapeutyczny zazwyczaj trwa od kilku do kilkunastu sesji – najczęściej od 6 do 20 spotkań. Sesje odbywają się w regularnych odstępach, choć nie zawsze co tydzień – często co dwa lub trzy tygodnie. Spotkania prowadzone są w atmosferze otwartości i wzajemnego szacunku, a terapeuta zachęca wszystkich uczestników do dzielenia się swoimi doświadczeniami i oczekiwaniami wobec terapii.

Podczas sesji terapeuta stawia pytania, które pomagają uczestnikom przyjrzeć się swoim przekonaniom, potrzebom, wartościom i nadziejom. Celem jest pogłębienie wzajemnego zrozumienia oraz stworzenie przestrzeni do zmiany myślenia i komunikowania się w sposób bardziej otwarty i wspierający. Terapia systemowa kładzie nacisk na współpracę i unikanie wzajemnego obwiniania. Terapeuta wspiera grupę w poszukiwaniu wspólnego celu i budowaniu nowych, zdrowszych sposobów funkcjonowania.

W zależności od potrzeb, sesje mogą być dostosowane do konkretnej grupy – przykładowo, jeśli w terapii biorą udział dzieci, terapeuta może wprowadzić elementy zabawy, które ułatwią najmłodszym wyrażanie emocji i myśli w naturalny dla nich sposób.

Jak rozumie się system rodzinny w terapii systemowej?

Podejście systemowe zakłada, że człowiek jest nierozerwalnie związany z otaczającym go światem społecznym. Z tej perspektywy nasze indywidualne zachowania i emocje są w dużej mierze kształtowane przez relacje i grupy, do których należymy – zwłaszcza rodzinę.

W terapii systemowej podkreśla się, że ludzkie zachowanie nie istnieje w próżni – zawsze funkcjonuje w określonym kontekście. Tym kontekstem są różne systemy społeczne, które rządzą się swoimi regułami, wpływającymi na wzajemne interakcje. Każda zmiana zachowania jednej osoby wpływa na pozostałych członków systemu, tworząc swoisty łańcuch reakcji.

Najważniejszym i najbardziej wpływowym systemem w naszym życiu jest właśnie rodzina. Z czasem każda rodzina wypracowuje charakterystyczne dla siebie struktury – czyli powtarzalne schematy i wzorce zachowań, które stają się przewidywalne i stabilne. Te schematy określają, jak członkowie rodziny komunikują się ze sobą, jakie role pełnią i jakie relacje między nimi się kształtują.

Kiedy jedna osoba próbuje wyjść poza utarte schematy, system często stara się przywrócić „równowagę”, zachęcając do powrotu do dawnych zachowań. Właśnie dlatego struktury rodzinne bywają mało elastyczne i trudne do zmiany, choć nie są niezmienne. Celem terapii systemowej jest zwiększenie tej elastyczności i otwarcie systemu na nowe, zdrowsze sposoby funkcjonowania.

Jednym z kluczowych założeń terapii systemowej jest postrzeganie zachowania jednostki nie w oderwaniu, lecz jako część większej całości. To, co robi jedna osoba, jest często komplementarne wobec działań innych – na przykład, jeśli jeden rodzic jest surowy, drugi może równoważyć to pobłażliwością; jeśli jedna osoba wykazuje bezradność, inna może przyjmować rolę opiekuna. Zrozumienie tej wzajemności pozwala na lepsze uchwycenie dynamiki relacji i odkrycie przyczyn trudności.

Podsystemy w rodzinie – terapia systemowa

Każda rodzina funkcjonuje również w ramach mniejszych grup, czyli podsystemów. Poszczególni członkowie rodziny mogą należeć do różnych podsystemów, które mają swoje zasady i wymagają elastycznego dostosowywania ról.

1. Podsystem pary (relacja partnerska)
Relacja romantyczna między partnerami jest kluczowa dla zdrowia całego systemu rodzinnego. Para powinna tworzyć wyraźne granice chroniące ten związek przed nadmiernym wpływem innych podsystemów – np. dzieci czy rodziny pochodzenia. Problemy między partnerami często mają wpływ na pozostałych członków rodziny, a jakość tej relacji stanowi dla dzieci wzorzec przyszłych relacji partnerskich.

2. Podsystem rodzicielski
Podsystem rodziców może mieć różnorodny skład — czasem obejmuje nie tylko biologicznych rodziców, ale również dziadków, ciotki czy starsze rodzeństwo. Rodzice są odpowiedzialni za wychowanie, ochronę i wprowadzanie dzieci w zasady funkcjonowania w społeczeństwie. Z czasem, w miarę dorastania dzieci, role w tym podsystemie muszą się zmieniać, dając młodszym członkom więcej samodzielności i przestrzeni do podejmowania własnych decyzji.

3. Podsystem rodzeństwa
Relacje między rodzeństwem są pierwszym doświadczeniem dziecka w kontaktach z rówieśnikami. To w tej grupie dzieci uczą się współpracy, negocjacji, rozwiązywania konfliktów. W rodzinach z większą liczbą dzieci mogą powstawać dodatkowe grupy rodzeństwa, różniące się np. wiekiem czy etapem rozwoju.

Granice w systemie rodzinnym

Kolejnym istotnym elementem terapii systemowej jest praca nad granicami w rodzinie. Granice regulują poziom bliskości i dystansu między członkami rodziny oraz określają, kto i w jakim zakresie uczestniczy w podejmowaniu decyzji. Zdrowe granice sprzyjają równowadze — są elastyczne, ale jednocześnie dają poczucie bezpieczeństwa i autonomii.

Czasem jednak granice bywają zbyt sztywne, co prowadzi do braku zaangażowania i dystansu emocjonalnego, lub zbyt rozmyte, skutkując uwikłaniem i trudnościami w zachowaniu indywidualności. Typowym przykładem może być nadopiekuńcza relacja między matką a dzieckiem, połączona z emocjonalnym wycofaniem drugiego rodzica.

Terapia systemowa pomaga rodzinie zidentyfikować takie wzorce i pracować nad ich modyfikacją, tak aby relacje między członkami rodziny sprzyjały rozwojowi, wzajemnemu wsparciu i lepszej komunikacji.

Dla kogo przeznaczona jest terapia systemowa?

Terapia systemowa to forma wsparcia skierowana do każdej grupy osób, które funkcjonują jako system – niezależnie od tego, czy jest to rodzina, para, grupa przyjaciół, zespół współpracowników czy inna społeczność, której relacje mają kluczowe znaczenie dla jakości ich życia.

Podejście systemowe sprawdza się szczególnie w sytuacjach, gdy dynamika w danej grupie staje się niezdrowa lub nieefektywna. Często w takich grupach, nawet jeśli nie są to rodziny w ścisłym sensie, można zauważyć wzorce typowe dla relacji rodzinnych – jak np. podziały ról, zależności czy powtarzające się konflikty. Zaburzenia w jednym obszarze systemu wpływają na całość, powodując napięcia i trudności w funkcjonowaniu całej grupy.

Terapia systemowa może przynieść korzyści:

• rodzinom borykającym się z problemami wychowawczymi, emocjonalnymi lub komunikacyjnymi,
• rodzinom zmagającym się z trudnościami społecznymi, ekonomicznymi lub związanymi z chorobą bądź uzależnieniem jednego z członków,
• parom, które chcą poprawić jakość swojej relacji,
• grupom przyjaciół czy zespołom, w których występują nieporozumienia lub konflikty,
• osobom odczuwającym trudności emocjonalne w relacjach interpersonalnych.

Co istotne, choć terapia systemowa często bywa kojarzona z terapią rodzinną, pojęcia te nie są tożsame. Terapia systemowa może obejmować rodzinę, ale z powodzeniem stosowana jest także w kontekście innych grup, takich jak środowiska zawodowe, organizacje czy instytucje.

Podejście systemowe znajduje zastosowanie nie tylko w psychoterapii rodzinnej, ale również w takich obszarach jak edukacja, zarządzanie zespołami, praca socjalna, medycyna rodzinna, a nawet polityka czy biznes. Od zespołów sportowych, przez orkiestry, po środowiska korporacyjne — wszędzie tam, gdzie relacje między ludźmi wpływają na funkcjonowanie grupy jako całości, terapia systemowa może pomóc.

Jak wygląda terapia systemowa?

Z założenia psychoterapia systemowa jest krótkoterminową formą pomocy, trwającą od pół roku do dwóch lat. Spotkania z psychoterapeutą odbywają się co 2-3 tygodnie, by rodzina miała szansę wdrożyć potrzebne zmiany między sesjami do codziennego funkcjonowania.

Na spotkaniach omawiane są nie tylko problemy rodzinne, ale także np. sytuacje ze środowiska szkolnego oraz pracy. Dzięki temu każdy z uczestników, uczą się komunikować oraz empatycznie słuchać drugiej strony. Psychoterapeuta jest w stanie moderować ich funkcjami, stopniowo zmieniając zaburzone funkcjonowanie na zdrowsze i bardziej przejrzyste.

Jakie korzyści może przynieść terapia systemowa?

Terapia systemowa może pomóc w wielu obszarach życia społecznego i emocjonalnego. Przede wszystkim:

• Ułatwia spojrzenie na problemy z nowej perspektywy — pozwala dostrzec, jak funkcjonowanie jednej osoby wpływa na całą grupę i odwrotnie.
• Pomaga zrozumieć odmienne punkty widzenia, co wspiera rozwijanie empatii i współczucia wobec siebie nawzajem.
• Wzmacnia świadomość własnych zasobów i mocnych stron oraz pokazuje, jak można je skutecznie wykorzystywać w codziennym funkcjonowaniu.
• Uczy efektywnej komunikacji i współpracy, dzięki czemu konflikty i nieporozumienia są łatwiejsze do rozwiązania.
• Pokazuje nowe sposoby radzenia sobie z trudnościami emocjonalnymi, zachowaniami czy wzorcami relacji.
• Pomaga w budowaniu zdrowszych granic, równowagi między bliskością a autonomią oraz poprawie jakości relacji w grupie.

Terapia systemowa nie koncentruje się wyłącznie na jednostce – zakłada, że trudności jednej osoby są powiązane z dynamiką całego systemu. Dzięki temu możliwe jest wprowadzenie trwałych i korzystnych zmian nie tylko w życiu jednej osoby, ale w funkcjonowaniu całej grupy.

Z jakimi problemami można zgłosić się na terapię systemową?

Terapia systemowa znajduje szerokie zastosowanie, zarówno w pracy z rodzinami, parami, jak i grupami zawodowymi. Może być pomocna w przypadku takich trudności jak:

• konflikty rodzinne, partnerskie lub w miejscu pracy,
• zaburzenia emocjonalne (np. lęki, depresja),
• uzależnienia i problemy behawioralne (w tym zachowania kompulsywne, hazard, problemy z odżywianiem),
• trudności wychowawcze, problemy dzieci i młodzieży (np. ADHD, zaburzenia zachowania),
• niska samoocena, brak pewności siebie, trudności w nawiązywaniu relacji,
• stres pourazowy (PTSD), napady paniki, zaburzenia lękowe,
• problemy związane z tożsamością lub orientacją seksualną.

Terapia ta bywa także wartościowym wsparciem w leczeniu specjalistycznym – np. w połączeniu z terapią indywidualną osób uzależnionych, leczeniem zaburzeń nastroju czy terapią zaburzeń odżywiania. Włączenie rodziny lub innych ważnych osób z otoczenia pacjenta często wspomaga proces zdrowienia i wzmacnia efekty pracy terapeutycznej.

Podsumowanie

Jeśli czujesz, że Twoja rodzina wiele zyskałaby dzięki takiej formy pomocy, zapraszamy do kontaktu z jednym z naszych ośrodków. Nasze placówki umieszczone są w kilku punktach na mapie Warszawy. Psychoterapia systemowa jest dostępna w naszych placówkach PsychoCare. Pierwszym etapem jest zgłoszenie się na wstępne spotkanie w celu dobrania najbardziej odpowiedniego specjalisty. Psychoterapia systemowa ma wysoką skuteczność w pomocy zarówno w problemach par, małżeństwa jak i rodzinnych. Zapraszamy do kontaktu!

Bibliografia:

1. Nichols, M. P., & Davis, S. D. (2020). Terapia rodzin: Koncepcje i metody. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
   (Kompleksowe omówienie podstawowych założeń i metod terapii systemowej oraz terapii rodzinnej.)
2. Minuchin, S., & Fishman, H. C. (1981). Family Therapy Techniques. Harvard University Press.
   (Klasyczna pozycja poświęcona podejściu strukturalnemu w terapii rodzin, podstawa pracy systemowej.)
3. Carr, A. (2019). The Handbook of Systemic Family Therapy. Wiley-Blackwell.
   (Współczesne, obszerne opracowanie obejmujące różne modele terapii systemowej i ich zastosowanie.)